Afgelopen week stond ik voor het eerst in lange tijd weer voor een groep. Face-to-face. Een driedaags programma over didactische vaardigheden voor startende instructeurs.
Een heerlijk programma, juist omdat alles wat er gebeurt direct leermateriaal is. Deelnemers die scherp analyseren wat ik doe, welk effect dat heeft, wanneer ik bewust kies of juist intuïtief handel — alles in het teken van leren en ontwikkelen.
En natuurlijk: veel oefenen. Proeflessen geven, spanning voelen, fouten maken. Soms met plankenkoorts, soms met een traan. Wat me vooral opviel? Hoe hard deelnemers baalden van hun eigen fouten. Hoe hoog de lat lag. En hoe lastig het was om die los te laten.
Dat raakte me. Helemaal omdat we aan het eind van dag 2 samen een filmpje bekeken over fixed & growth mindset. Vanuit didactisch oogpunt misschien niet het beste moment (aan het eind van een lange dag), maar wél een perfecte kapstok om het hierover te hebben.
En toch... ondanks het besef dat fouten erbij horen, bleef de drang om het "goed te doen" groot.
Hoe ga je daar als trainer mee om?
Er is veel gezegd en geschreven over fixed en growth mindset. En zoals dat vaak gaat met populaire concepten, is het risico dat ze versimpeld of verkeerd geïnterpreteerd worden. Alsof growth altijd beter is dan fixed. Alsof je áltijd in growth moet zitten.
Wij werken ook met de inzichten van Carol Dweck, maar zien het anders. Growth is niet per definitie beter. Het daagt je simpelweg méér uit om te leren en je hersencapaciteit optimaal te benutten. Fixed en growth zijn geen labels, maar beschrijvingen van hoe je op een bepaald moment in je leerproces staat.
En dus draait het voor mij als begeleider vooral om bewustzijn. Hoe begeleid ik de oefeningen? Hoe geef ik feedback? Hoe creëer ik veiligheid in de groep, zodat fouten maken onderdeel wordt van leren — niet iets om voor te schamen.
Dat is niet altijd vanzelfsprekend. Zelf ben ik opgegroeid in een prestatiegerichte omgeving. Gymnasium, universiteit — het draaide om cijfers en resultaten. Fouten maken? Dat deed je liever niet. Niemand die met me keek naar hoe ik leerde of waar ik kon groeien.
Precies dat wilde ik afgelopen week anders doen. De proeflessen nabespreken, samen reflecteren op proces én voorbereiding. Fouten (h)erkennen, laten zien dat het oké is om te struikelen. Sterker nog: dat je daar juist beter van wordt — en dat de hele groep daarvan leert.
Ik deelde ook mijn eigen missers. Zoals dat filmpje dat ik er te laat nog even doorheen wilde jassen. Juist dat leverde mooie gesprekken op. Samen leren, zonder oordeel. Daar doen we het voor.